Daimi Nezaretçilik Sistemi Daim Olur Mu?

1985 yılında kabul edilen 3213 numaralı maden kanunumuz da tıpkı anayasamız gibi yamalı poğaça halini almıştır. Bu yamalardan en yenisi 2015 yılında yapılan değişikliklerden birisi teknik nezaretçiliğin kaldırılıp yerine daimi nezaretçilik sisteminin zorunlu olması. 18 Şubat 2016 itibari ile tüm maden sahalarında görevli teknik nezaretçilerin görevleri MİGEM tarafından sonlandırılımış ve en geç bir yıl içerisinde üretim yapılan veya yapılacak olan maden sahasına daimi nezaretçi atanması zaruriyet olmuştur. Aksi olduğu takdirde ise her ruhsat sahası için 30.000TL cezai müeyyidesi, ruhsat sahibi tarafından ödenecektir.

Kısa bu bilgilendirme sonrası, asıl konumuz teknik nezaretçilik ile daimi nezaretçilik sistemini kıyaslamak, eleştiri ve önerilerde bulunmak isterim. Teknik Nezaretçilik sistemi ile I(a) ve I(b) grubundan 5 adet, diğer maden gruplarından da 5 olmak üzere tüm Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki maden sahalarında teknik nezaretçilik yapmak mümkündü. Bu görevi, ilgili ruhsat sahasında bulunan maden işletmesinde sigortalı olarak görev yapan maden mühendisleri yapabildiği gibi kendi serbest olarak  veya bir mühendislik firması personeli olarak bu hizmeti ruhsat sahiplerine veriyordu. TMMOB Maden Mühendisleri Odasının belirlediği asgari hizmet tarifesi maalesef maden mühendisleri tarafından uygulanmıyor ve bunun sebebini de serbest ekonomi ve rekabet koşullarına bağlayarak çok düşük fiyatla bu hizmetleri verenler ortaya çıkmıştı. İşin ilginç yanı ise hiç görmediği, gitmediği maden sahalarına “Teknik Nezaretçi” olarak atanıyor sözde hizmet veriyorlardı. Bu olay zamanla maden ocaklarında yaşanan iş kazaları veya iş cinayetlerinin artması sonucu sorgulanmaya başlamış ve çok tehlikeli iş yeri kapsamına giren maden ocakları için İş Güvenliği hizmetleri alması (Risk analizleri, İş Güvenliği Uzmanı,İş yeri hekimi vs.) şart koşulmuştur. Bunun neticesinde de Teknik Nezaretçi ve İş güvenliği Uzmanı arasında sorumluluk paylaşımı, iş verenin bu konuda tüm mesuliyeti kendisi haricinde teknik ekibe yükleme hissiyatı doğmuş  ve sonunda yine bu kazalar, facialar eksilmemiş aksine artmıştır.

İşte bu problemi çözmek adına ve istihdama katkı sağlamak arzusuyla her ruhsat sahası için Daimi Nezaretçi Maden Mühendisi atanması zorunlu kılınmıştır. (18 Şubat 2016’dan sonra her ruhsat sahasına Daimi Nezaretçi atanmasına dair MİGEM yazısı http://www.migem.gov.tr/duyurular/genel/Daimi%20Nezaret%C3%A7i%20Atama%20Esaslar%C4%

B1.pdf  )

Sektör temsilcileri bu yeni bilgiyi duyar duymaz hemen öfkelenmiş ve mühendis istihdamına olanak sağlayacak bu hareket onlar için ekstra bir maliyet gibi görülmüştür. Empati yapılırsa, bir iş verenin/firmanın birden fazla hatta onlarca ruhsat sahası olunca her ruhsat sahası için daimi nezaretçi atanması, maddi açıdan zor duruma bırakacaktır. Ancak maalesef sektör temsilcileri, TMMOB tarafından belirlenen asgari ücret tarifesini zaten uygulamıyor iken mühendise saygısızca” sadece diplomanı istiyoruz,imzan gerekli” gibi tavır takınan firmalarında sayısı az değil.

Peki, daimi nezaretçilik sistemi bu sorunların çözümü olabilecek mi? Çözüm olması için maden kanunu ile birlikte İş Sağlığı ve Güvenliği kanunuda gözden geçirilmeli ve sektörel olarak yönetmelikler yenilenmelidir. Bu temel çözüm olmadıkça bu daimi nezaretçilik sistemi, diploma kiralamalara, ofis kapatmalarına, düşük ücretle mühendis çalıştırmaya ve daimi nezaretçilerin günah keçisi olarak görülmesine yol açacaktır.

Neler Yapılmalı?

Daimi Nezaretçilik sistemi daim olması için yani sürdürülebilir ve sağlıklı bir sistem olması için bunlar yapılmalıdır:

Daimi Nezaretçi atanmadan önce o ruhsat sahası için kesinlikle İş güvenliği uzmanı atanmış olması gerekli,

Daimi Nezaretçi ücreti MİGEM başkanlığında oluşturulan bir fon ile ruhsat sahibi SGK tarafından belirlenen meslek kodlarına ve MMO asgari ücret tarifesine göre o fona yatırmalı,

Tüzel kişilik kavramı detaylandırılmalı ve mühendislik-müşavirlik hizmeti veren ofislerin kepenk kapatmaları engellenmesi adına daimi nezaretçilik sistemi ile teknik nezaretçiliğin de devam etmesi,

Teknik Nezaretçilik sisteminde bölge veya komşu il sınırları getirilmelidir.

Ülkemizin kalkınması ve sektörün gelişmesi adına işvereninden işçisinde kadar herkesin hakkı korunmalıdır ama günümüzde emekçinin maaşını ve iş güvenliği maliyetlerini çok büyük problem gibi gören sektör temsilcileri yakın zamanda yaşadığımız Soma ve Ermenek faciaları ders olmalıdır. Bunun yanında çevreci madencilik kavramına da hepimiz alışmalıyız. Doğaya saygıyı yitirdiğimizde insanlıkta biter. 

Kazasız çalışmalar...

Maden Mühendisleri Odası Genel Kurul-2012

Anayasal bir kuruluş olan odamız, Maden Mühendisleri odası 1954 yılından bu yana biz maden mühendislerinin haklarının savunucu, yasal mevzuatlarda maden mühendislerinin yeri ve söz konusu şartlarının iyileşitirilmesi gayesi ile çalışmayı gaye edinmiştir.Ancak bunca zaman zarfında ister istemez siyasi görüşler baskın olmuş ve bu siyasi düşünce veya ideolojilerin madencilik çatısı altında üyelerine ve kamuoyuna empoze edilmeye çalışılmıştır.Ancak şu da bir gerçektir ki, siyaset sadece meydanlarda ve parlementoda değildir, her sektörde siyaset vardı ve de olmalıdır ancak olaya kendi odamız açısından değerlenidirirsek burada 10 bini aşkın üyesi ve her yıl 1200 civarında yeni mezun maden mühendislerini  bünyesine katmaya çalışan odamız objektik,rasyonel olmalı ve fanatikçe,marjinalace davranmadan tüm üyelerinin ortak paydasında buluşulan bir siyasi çizgi ile hareket etmelidir.Şimdi ay sonunda genel kurulumuz olacak var olan yönetim ve ona muhalif yenilikçi grup olmak üzere iki liste ile gidilecek gibi gözüküyor seçimlere.Bu seçim sürecinde sağduyulu olmak gerekir yoksa eleştiri dozunu aşıp  hakarete varan söz ve eylemlerden kaçınılmalı,şucu-bucu denilerek (bunu var olan yönetimde ve yenilikçi grupta yapıyor maalesef) üyeler arasında ötekileştirici olmamak çok önemlidir.Demokrasinin gereği temsilin ne kadar çok olursa sonuçlarda  bir o kadar iyi olur.Burada işsiz maden mühendislerimizin,bayan mühendislerimizin, kamu ve özelde çalışan meslektaşlarımızın, ve son olarak meslektaş adaylarımızı lisans eğitimi haricinde sektöre hazırlamak adına oda-üniversite işbirliklerinin söz de değil özde olması arzumuzdur.Belki çok konuşuldu, tartışıldı teknik nezaretçilik ücretlerinden(havuz sistemi), oda aidatları, onay ücretleri vs. konular iyileştirilmelidir ivedi olarak.Burada asıl demek istediğim tüm saydıklarımın, yönetimde biz olmalıyız amacı ile oda yönetimine talip olan iki grubun stratejik bir planları nedir bunlar üyelere,melektaşlarımıza arz edilmelidir.Aksi takdirde bu seçim şucu-bucu  seçiminden başka bir seçime benzemiyecek şayet bu planlarını bizlerle paylaşmadıkça kim gelirse gelsin yönetime maalesef sıkıntılar devam eder.Hz.Mevlana gibi "Ne olursan ol gel"anlayışını  düstur edinerek meslektaşlarımız arasında ayrıştırıcı olmaktan ziyade kucaklayıcı bütünleştiri birleştirici olunmalıdır.Çamur at izi kalsın politikası bizlere yakışmaz, bu genel kurulda Van'dan İzmir'e, Sinop'tan Hatay'a kadar tüm Anadolumuzda işsiz ya da çalışan tüm maden mühendislerinin şubeleri ya da Ankara'daki seçimlere kesinlikle katılmalıdırlar.Odamız bu konuda şu an maddi bakımından destek olacağını açıklamıştır ancak sıkıntı şudurki madenbis sistemine hiç girmemiş meslektaşlarımız nerede oy kullanacağını bilmiyor,bunlar güncellenerek ivedi olarak çözüm bulunmalıdır.Son olarak anayasal kurluş olan odamız şimdiye kadar tüm siyasi düşünceyi temsil eden hükümetleri görmüştür onlara görüş-öneri sunulmuş ve çalışma fırsatları doğmuştur.Kimse demesinki odamızın gücü bu kadar gerisi hükümetin takdiri demek abes olur, mazaret olur.En basitinden sendikalar(memur-işçi),Tabibler Birliği ya da TMMOB çatısı altındaki diğer mühendis odaları üyelerinin lehine bir çok karar çıkartmayı ve şartlarının iyileştirilmesini sağlamıştırlar.Kırmadan dökmeden,kavga etmeden,düşmanca kince yaklaşılmadan dostça kardeşce kucaklayıcı bir seçim olması temennisiyle, tüm meslektaşlarımızı kesinlikle oy kullanmaya davet ediyorum, genç,işsiz,bayan meslektaşlarımızada yönetimde yer verilmesi ya da temsil edilmesini arzuladığımı bir kez daha vurgulamak isterim.2012 Genel kurulumuzun önce biz maden mühendislerine ve vatana-millete hayırlı olmasını dilerim.Sevgi ve Saygı ile...